Региондордогу аудиттердин жыйынтыгы (Мэриялар жана Айыл өкмөттөрү)

Региондордогу текшерүү: Айыл өкмөттөрүндө 1,8 миллиард сомдук, ал эми 16 шаарда 1 миллиард сомдон ашык тартип бузуу табылды

​ Эсептөө палатасынын Жогорку Кеңешке сунуштаган расмий отчетуна караганда, Кыргыз Республикасынын Бюджеттик кодексинин талаптарына ылайык, Эсептөө палатасы жер-жерлердеги жергиликтүү бюджеттердин аткарылышын текшерүүдөн өткөрдү. 2025-отчеттук жылы өлкө боюнча 16 шаардын мэриясынын жана 241 айыл өкмөтүнүн бюджеттеринин түзүлүшү менен аткарылышына аудит жүргүзүлгөн.

​Шаарлар боюнча жыйынтык:

Бишкек жана Ош шаарларын эсепке албаганда, облустук маанидеги 12 шаар жана райондук маанидеги 4 шаарда (жалпысынын 16 шаар, анын ичинде Каракол, Нарын, Токмок, Кара-Балта, Жалал-Абад ж.б.) жүргүзүлгөн аудиттер калыбына келтирилүүгө тийиш болгон 1 077,9 млн сом суммасындагы финансылык тартип бузууларды аныктаган. Анын ичинен 676,3 млн сому (62,7 пайызы) кайтарылган. Ошондой эле шаарлар боюнча 90,9 млн сомдук ички резервдер жана жоготуулар табылган.

​Айыл өкмөттөрү боюнча жыйынтык:

Текшерилген 241 айыл өкмөтүндө каржылык тартип бузуулардын жалпы суммасы 1 861,8 млн сомду түздү. Түшүндүрүү жана калыбына келтирүү иштеринин натыйжасында, бузуулардын 1 407,8 млн сому (75,6 пайызы) жергиликтүү бюджеттерге кайтарылган. Айыл өкмөттөрүндө аныкталган резервдер менен жоготуулардын көлөмү 241,5 млн сомду түзгөн.

Бюджеттин кошумча резервдери жана жоготуулары

29 миллиард сомдук бюджеттин жоготуулары жана 93 миллиард сомдук бюджеттердин ири резервдери аныкталды

​Эсептөө палатасынын Жогорку Кеңешке сунуштаган расмий отчетуна ылайык, ал 2025-жылдагы аудитордук жана эксперттик-аналитикалык иштеринин алкагында өлкө бюджетин толтурууга көмөк бере турган ири суммадагы ички мүмкүнчүлүктөрдү аныктады. Өлкө боюнча тийиштүү бюджеттерди толтуруунун кошумча булактары (бюджеттин резервдери) 93 614,8 млн сом суммасында белгиленди.

​Адистер бул сумма түз каржылык тартип бузуу эмес экенин, бирок айрым экономикалык чараларды ишке ашыруу жана туура башкаруу аркылуу мамлекеттик капчыкка кошумча мобилизациялана турган ири каражат экенин өзгөчө белгилешет.

​Муну менен катар, аудиттин жүрүшүндө 29 630,9 млн сом суммасында рационалдуу эмес жана натыйжасыз пайдаланылган финансылык жана башка ресурстар (бюджеттин жоготуулары) аныкталган. Бул каражаттар мамлекеттик органдар тарабынан өз учурунда тийиштүү чаралар көрүлбөгөндүктөн же каражаттар өзүнүн негизги максатына жетпестен калгандыктан келип чыккан жоготуулар катары бааланды.

Мамлекеттик активдердин көбөйүшү

Мамлекеттик мүлктүн эсеби такталды: Эсептөө палатасынын кийлигишүүсү менен өлкөнүн активдери 61 миллиард сомго көбөйдү

​ Эсептөө палатасынын Жогорку Кеңешке сунуштаган расмий отчетуна ылайык, Кыргызстандын мамлекеттик секторунун консолидацияланган финансылык отчеттуулугунда буга чейин өлкөдөгү ири мамлекеттик ишканалардын таза активдери расмий түрдө актив катары көрсөтүлбөй, эсепке алынбай келгени аныкталды. Бул олуттуу кемчиликти Эсептөө палатасынын адистери 2025-жылы жүргүзүлгөн кеңири аналитикалык талдоонун жүрүшүндө аныктап чыгышкан.

​Бул маселени чечүү максатында, Эсептөө палатасы КР Финансы министрлиги менен биргеликте атайын жумуш алып барып, финансылык отчеттордогу каталарды жана кемчиликтерди толугу менен жойгон.

​Аткарылган системалуу иштердин натыйжасында, өлкөнүн расмий консолидацияланган отчетунда мамлекеттик активдердин жалпы көлөмү дароо 61 158,5 млн сомго (61,1 млрд сомдон ашык) көбөйтүлдү. Бул кадам өлкөнүн финансылык абалын эл аралык стандарттарга ылайык туура чагылдырууга жана мамлекеттик мүлктүн ачык-айкындуулугун камсыздоого жол ачты.

Финансылык тартип бузуулар жана аларды кайтаруу

Эсептөө палатасы 2025-жылы 21 миллиард сомдон ашык финансылык тартип бузууну аныктап, анын 62%дан ашыгын мамлекетке кайтарды

​Эсептөө палатасынын Жогорку Кеңешке сунуштаган расмий отчетуна ылайык, 2025-жылы өлкөдөгү бюджеттик мекемелерде жана мамлекеттик ишканаларда ири суммадагы каржылык тартип бузуулар катталган. Жалпысынан өткөн жылы пландалган 98 аудитордук иш-чара өткөрүлүп, анын алкагында 1 636 мамлекеттик түзүм жана ведомстволук бөлүм текшерүүгө алынган.

​Текшерүүнүн жыйынтыгында калыбына келтирилүүгө тийиш болгон 21 414,9 млн сом суммасындагы финансылык тартип бузуулар аныкталды. Көрүлгөн ыкчам чаралардын натыйжасында, жыл ичинде бул каражаттын 13 406,4 млн сому (же 62,6 пайызы) кайра тиешелүү бюджеттерге калыбына келтирилди.

​Катталган бузуулардын түрлөрү төмөндөгүдөй бөлүнгөн:

​​Бюджетти түзүүдөгү каталар жана бузуулар – 13,3 млн сом.

​Бюджетти аткаруудагы бузуулар жана кемчиликтер – 7 484,9 млн сом;

​Мүлктү пайдалануудагы бузуулар жана кемчиликтер – 7 703,5 млн сом;

Эсеп жана отчеттуулук тартибин бузуулар – 6 196,6 млн сом;

​Сатып алуулардагы (тендерлердеги) бузуулар – 16,5 млн сом;

​Текшерилген мекемелердин басымдуу бөлүгүн (1 016 бирдик) бюджеттик мекемелер түзсө, 357си чарба жүргүзүүчү субъекттер (мамлекеттик ишканалар, акционердик коомдор), ал эми 257си жергиликтүү бюджеттен каржыланган уюмдар болгон.